Lacrosse

Lacrosse (fr. la crosse – zakrzywiony kij) – zespołowa gra sportowa pochodzenia indiańskiego, której zasady ostatecznie ustalono w pierwszej połowie XIX w. w Kanadzie (gdzie uznano ją za sport narodowy); rozgrywana na trawiastym boisku (lub sztucznej nawierzchni otoczonej bandami), polega na umieszczeniu za pomocą specjalnej, trójkątnej rakiety piłki w bramce przeciwnika; 1904 i 1908 konkurencja olimpijska; uznawana za pierwowzór hokeja na lodzie.

Jej oryginalna nazwa brzmiała dehuntshigwa’es (w języku onondaga mężczyźni uderzają okrągły obiekt), da-nah-wah’uwsdi (w języku czirokeskim mała wojna), Tewaarathon (w języku mohawk młodszy brat wojny), lub baggattawag (w języku odżibwe uderzają pośladki).

Wielu badaczy uważa lacrosse za pierwszy amerykański sport narodowy. Na przestrzeni wieków w grze doszło do wielu modyfikacji, jednakże podstawy pozostały niezmienione. Indiańskie drużyny liczyły od 100 do 1000 zawodników, boiska zaś miały czasem długość kilku kilometrów. Zawodnicy korzystali z dwóch kijów, od czasu przywiezienia do Ameryki koni zdarzało się, że gracze dosiadali końskich grzbietów. Nie używano tradycyjnych bramek złożonych z dwóch wbitych w ziemię drążków, rolę bramki często spełniały drzewa czy skały. Piłka była wykonana ze skóry jelenia. Mecze mogły trwać od świtu do zmierzchu, a nawet dwa lub trzy dni. Gra miała charakter edukacyjny: uczyła współzawodnictwa, pomagała także młodszym zawodnikom znaleźć w sobie odwagę, potrzebną podczas prawdziwych bitew.

Ludzie Zachodu poznali tę grę w 1636 roku, kiedy to jezuicki misjonarz francuskiego pochodzenia, Jean de Brébeuf, zobaczył Irokezów grających w lacrosse. W 1763 roku, kiedy Kanada dostała się pod panowanie brytyjskie, gra została wykorzystana jako element podstępu: kiedy załoga Fortu Michilimackinac świętowała 2 czerwca urodziny króla, uczestniczący w Powstaniu Pontiaka Odżibwejowie zaprosili ich do obejrzenia gry zwanej “baggataway” (czyli lacrosse). Gdy gra zbliżyła się wystarczająco blisko bram fortu, nagle zawodnicy odrzucili rakiety, chwycili za broń i zaatakowali Anglików. W walce poległo 15 z 35 żołnierzy garnizonu, a fort przez rok pozostawał w rękach indiańskich powstańców.

W miarę upływu czasu, ze względu na ingerencję francuskich osadników, gra ta stawała się coraz mniej brutalna, nabierała charakteru sportu, jaki znamy obecnie. W 1856 roku dentysta George Beers skodyfikował zasady i założył klub Montreal Lacrosse Club. Skrócił czas meczu, ograniczył liczbę zawodników do dziesięciu. Na początku XX w. lacrosse stał się popularny w szkołach, w 1904 i 1908 roku był dyscypliną olimpijską. W latach 30. XX wieku rozpowszechniła się wersja halowa tego sportu – obecnie najpopularniejsza jego odmiana w Kanadzie.

W Stanach Zjednoczonych lacrosse jest popularny głównie w stanach: Maryland (tam jest oficjalnym sportem zespołowym), Nowy Jork, New Jersey, Pensylwania oraz w Nowej Anglii i na terenach na wschodnim wybrzeżu. Współcześnie popularność sportu rośnie na zachodzie kraju, głównie ze względu na jego dużą medialność, widowiskowość, popularność w szkołach i rozgrywki dla dzieci “pee wee”. Od czasu wprowadzenia do sprzętu plastikowych elementów w latach 70. XX w., mecze są dużo szybsze, samo wyposażenie zawodnika jest zaś lżejsze.

Podczas ostatnich Igrzysk Sportów Nieolimpijskich The World Games 2017 we Wrocławiu, lacrosse w wydaniu kobiecym był jedną z oficjalnych dyscyplin imprezy. Według ekspertów, może to otwierać drogę do wpisania tradycyjnego indiańskiego sportu do programu Igrzysk Olimpijskich już w ciągu kilkunastu najbliższych lat.